Opinie
Vandaag
VANDAAG
door Linda Bouws - directeur Felix Meritis
"Er is iets totaal mis met de manier waarop we nu leven in het Westen". Deze diagnose onderschrijven prominente denkers, schrijvers, kunstenaars, historici, maar ook steeds meer gewone burgers uit dit deel van de wereld. We praten te veel over economie en carrières en te weinig over ideeën, idealen, moraal, politiek en cultuur. Daarover bestaat in ieder geval in steeds bredere kring consensus.
Vanuit dit perspectief wordt het westerse individu gedefinieerd als egocentrisch, individualistisch, geesteloos en oppervlakkig, cultuurloos, asociaal en materialistisch, angstig zelfs, geen onderdeel van een geheel. Dit alles zou dan geleid hebben tot een ideaalloze, anti-intellectuele, materialistische samenleving die geen leidende rol meer speelt in de wereld.
De Franse politicoloog Dominique Moisi heeft een emotionele kleurenkaart van de wereld ontworpen en geeft daarin het Westen de kleur van de Angst, de Arabische landen de kleur van vernedering en Azië krijgt de kleur van hoop en toekomst.
De onlangs overleden Brits-Amerikaanse historicus Tony Judt ziet, net als de Amerikaans-Duitse moraalfilosofe Susan Neiman, de voornaamste oorzaak van het westerse falen in de idealen uit de jaren zestig. Die zijn verziekt geraakt waardoor er gaandeweg een afkeer is ontstaan ten opzichte van idealistische noties. Judt benoemt de afgelopen decennia in zijn boek Ill fares the Land als `the selfish decades´. In de jaren zeventig van de vorige eeuw is de wereld uit koers geraakt- de naoorlogse vooruitgangsidealen werden vervangen door hebzucht, narcisme en neoliberalisme.
In haar boek Morele helderheid: Goed en kwaad in de 21ste eeuw pleit Neiman voor een herwaardering van het morele denken en voor een nieuwe invulling van klassieke begrippen als goed en kwaad, heldendom en eenzaamheid. Ze grijpt daarbij terug op het Verlichtingsdenken van de achttiende eeuw. Of God bestaat of niet is hierbij niet van groot belang, wel hoe we ons verhouden tot moraliteit, waarbij geloof een nuttige rol kan spelen omdat het moraliteit in stand houdt, aldus Neiman.
Lees hier het hele Voorwoord uit de programmakrant september-oktober 2010.
Het redactionele commentaar van Linda Bouws verschijnt altijd in de tweemaandelijkse programmakrant van Felix Meritis. U kunt zich hier aanmelden voor de gratis programmakrant.
Foto Linda Bouws: Maarten Brinkgreve.
