Felix Meritis - Europees centrum voor kunst, cultuur en wetenschap

dinsdag 18 januari 2011 / Kunst & Filosofie

Felix & Sofie: Veiligheid en populisme: twee handen op dezelfde buik?

We worden steeds banger in een land dat steeds veiliger wordt. En steeds meer burgers hebben het idee dat de overheid veraf staat terwijl diezelfde overheid alleen maar dichter bij de burger is komen kruipen. Het populisme heeft in heel Europa in een recordtijd duizelingwekkende hoogten bereikt. Wat zegt dit succes over onze samenleving en kan de filosofie of de geschiedkunde ons wijzer maken om deze schijnbaar tegengestelde bewegingen te begrijpen?

20:00 - Column door Kasper van Royen

20:15 - Waarom regeert de angst?
Sinds enkele maanden kent Nederland voor het eerst een ministerie van Veiligheid en Justitie. In die volgorde: eerst veiligheid, dan pas justitie. De nationale veiligheid is een probleem van de eerste orde geworden. Wat is er nu precies veranderd ten opzichte van vroeger en waar zal het steeds aanzwellende veiligheidsapparaat toe leiden? Wat mogen we verwachten wanneer angst en onveiligheid worden gepolitiseerd en in de in de markt gezet? Een gesprek met Beatrice de Graaf (historica, Centrum voor Terrorisme en Contraterrorisme (CTC) Universiteit Leiden). Moderator: Stijn Sieckelinck.

21:00 pauze

21:15 - Het spook dat populisme heet
‘Een spook waart door de wereld - het populisme'. Zo luidde de openingszin van een internationaal rapport uit 1967. Aanleiding van dat rapport was de opmars van het populisme in de derde wereld van de landen die net onafhankelijk waren geworden. Ruim veertig jaar later zijn de overeenkomsten met het huidige populisme in de Westerse wereld opmerkelijk. Ook nu zien we dat er een appél wordt gedaan op gevoelens van saamhorigheid. Ook nu wordt het volk bijzondere morele kwaliteiten en wijsheid toegeschreven. En ook nu staat een charismatische leider centraal. Zijn uiterlijk en ongewone stijl van optreden doen het volk verbluft staan. Het volk gelooft zijn verzet tegen het politiek establishment omdat hij er zelf niet toe behoort. Ze zien in hem een uitgestotene die een rekening heeft te vereffenen met ‘de ploerten van het pluche'. Veel verbeelding heb je niet nodig om hier Pim Fortuyn en Geert Wilders in te herkennen.

Hoe kwalijk is het populisme? Moeten we het zien als een verschijnsel dat nu eenmaal onlosmakelijk met de democratie is verbonden, of is het juist een symptoom van een democratie die rammelt? Duidelijk is dat het populisme altijd samenhangt met een overheid die het vertrouwen van de burger kwijt is. Ook is duidelijk dat diezelfde overheid er geen goed weerwoord op heeft. Is zo'n weerwoord wel mogelijk, of moet het populisme via andere wegen worden bestreden? Een debat met René Cuperus (senior wetenschappelijk medewerker Wiardi Beckman Stichting) en Dick Houtman (hoogleraar Culturele Sociologie Erasmus Universiteit).  Moderatoren: Marcel Zuijderland en Stijn Sieckelinck.

Afdrukken