European Centre for Art, Culture and Science

Moraal, burgerschap, identiteit en de rol van cultuur in het Europese eenwordingsproces

Publieksdiscussie Brussel 10 december 2010.
Een samenwerkingsproject van het Europees Huis voor Cultuur, Brussel en Felix Meritis, Amsterdam.

Achtergrondpapier ter voorbereiding van de discussie: enige persoonlijke waarnemingen van Steve Austen.

In het advies "Agenda cultuurbeleid & culturele infrastructuur" van de Raad voor Cultuur (RvC) uit 2007, waarin de contouren voor een nieuw kunstbeleid voor Nederland geschetst worden, wordt de Nederlandse kunstwereld in de inleiding opgeroepen voortaan iets verder te kijken dan het enkele voortbestaan van de eigen instelling. Kennelijk is de Raad tot de slotsom gekomen dat cultuur en cultuuruitingen méér kunnen betekenen voor een samenleving dan het voorzien in een behoefte aan kunstgenot. De RvC introduceert dan het begrip "cultureel burgerschap".

De Raad pleit er voor om meer aandacht te besteden aan de rol van het individu, de relatie tussen heden, verleden en toekomst, betekenisgeving en verdieping en roept de Nederlandse kunstwereld op interdisciplinair, sectoroverschrijdend en internationaal te opereren.

Dat zal in de ogen van de Raad moeten leiden tot meer allianties met andere partners in de samenleving: onderwijs, wetenschap, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Kortom: de culturele wereld maakt deel uit van de civil society en dat brengt verantwoordelijkheden met zich mee.

Dit inzicht is niet nieuw: de bepalingen van het verdrag Helsinki uit 1973 inspireerden kunstenaars en intellectuelen om initiatieven te nemen die de toenmalige politieke scheidslijnen tussen oost- en West-Europa zouden moeten overbruggen. Exemplarisch is het voorstel van Günter Grass uit 1985, bij gelegenheid van het cultuurforum in Boedapest dat als uitvloeisel van "Helsinki" werd gehouden. Grass' voorstel om een Gesamteuropäische Kulturstiftung op te richten, compleet met een Europees tijdschrift en een radiozender, werd door zijn eigen West-Duitse regering vakkundig de grond ingeboord. Kennelijk paste al te veel privé initiatief toen nog niet in de Duitse Ostpolitik. Evengoed liet Grass zich niet ontmoedigen en richtte samen met vooraanstaande kunstenaars en intellectuelen ‘ The informal working body Gulliver" op, die vanaf de eerste bijeenkomst in Leningrad in 1990, door Felix Meritis wordt gecoördineerd.

Lees hier de hele tekst.