Tuesday June 15 2010 / Arts & Philosophy
Felix & Sofie: Filosofie en kunst, over stilte in de muziek & denken in het theater
Programma
20:00-20:45
Van stilte tot verstomming
Muziek kan niet zonder stilte bestaan. Muziek begint en eindigt in stilte; door de stilte kan muziek als een eenheid los van andere geluiden waargenomen worden. Veel twintigste-eeuwse componisten zagen in stilte de mogelijkheid het muzikale domein uit te breiden. Cultuurfilosofen zetten vraagtekens bij de "esthetiek van de stilte". Theodor W. Adorno en Susan Sontag benadrukken de rol van stilte in een historisch proces van absolute kunst naar anti-kunst, terwijl denkers als George Steiner en Paul Virilio stilte letterlijk in verband brengen met barbarij.
In From Silence to Muteness onderzoekt filosoof Jael Kraut diverse perspectieven op stilte in relatie tot muziek. Hoe wordt over het fenomeen van de stilte in het algemeen gedacht? Hoe verhoudt stilte zich tot muziek? Hoe uit zich dat in het werk van componisten als Debussy, Cage en Takemitsu? Waar stilte als fenomeen en esthetisch middel in filosofische debatten vaak een negatieve betekenis heeft, hanteert Jael Kraut het begrip verstomming (muteness) en stelt zij dat componisten in toenemende mate extra-muzikale middelen gebruiken om hun eigen composities te duiden. Waarom doen zij dat? Vertonen deze tendensen sporen van een in onze tijd alles overheersend (cultuur)objectivisme?
Interview door René den Ouden.
Na afloop volgt een muzikaal intermezzo.
21:00-21:45
De lust tot denken: theater en filosofie
'Ik wil mensen in het theater die willen denken, denken is een lust!'. Met deze uitspraak zet Johan Simons, theaterregisseur en tot voor kort artistiek leider van NTGent, zichzelf op de kaart. Voor de interpretatie van toneelteksten wendt hij zich ook tot filosofen. Filosofische teksten helpen hem om de mogelijke betekenis van de toneelteksten in een kader te plaatsen en om maatschappelijke verbanden te leggen. Wat zegt de tekst over ons als mens, over de maatschappij en over politiek? Hoe vertaal je zogenaamde 'ethisch' geïnspireerde teksten naar toneel? Simons heeft dit gedaan bij voorstellingen zoals o.a. Gen (over genetische manipulatie), De Tien Geboden en Drei Farben (allebei van Krzysztof Kieslowski).
Daarnaast vindt Simons dat een theatermaker morele verantwoordelijkheid moet nemen. De vraag is of die morele verantwoordelijkheid in het stuk zelf gelegen is of dat het zich ook letterlijk afspeelt in de politieke en maatschappelijke arena. Wil je als theatermaker met een stuk iets zeggen of iets laten zien? Een gesprek met hem over denken in het theater, morele verantwoordelijkheid van de theatermaker en de rol van theater in de publieke ruimte. Maar ook over filosofie en theater, en wat de filosofie kan bijdragen aan de interpretatie en uitvoering van toneelteksten.
Interview door Philip Romer.
There are no reactions yet